Site İçeriği

• Güneş'in yapısı gazlarda oluşmuştur. Güneş'in çok büyük bir kısmı hidrojen atomlarından oluşmaktadır. % 71 Hidrojen, % 26,5 Helyum, % 2,5 diğerleri bulunur. 
• Güneş'in yapısı gazlarda oluşmuştur. Güneş'in çok büyük bir kısmı hidrojen atomlarından oluşmaktadır. % 71 Hidrojen, % 26,5 Helyum, % 2,5 diğerleri bulunur. Güneş gazlardan meydana gelmiştir. 
• Güneş, Güneş sisteminin merkezinde yer almaktadır. 
• Güneş sistemindeki en büyük gök cismidir. 
• Güneş büyük bir gök cismi olduğu için, çekim kuvveti diğer gezegenlerden daha fazladır. 
• Güneş'in şekli küredir. Şekli top gibi yuvarlaktır. 
• Güneş ısı ve ışık kaynağımızdır. 
• Samanyolu galaksisi içerisinde bulunan 200.000  yıldızdan bir tanesidir. 
• Güneş, Samanyolu galaksisinin etrafında dolanır.
•  Güneş orta büyüklükte bir yıldızdır. Dünya'ya olan uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometredir. 
• Güneş'in 5 milyar yaşındadır. Güneş'in oluşumu gaz ve toz bulutlarından meydana gelmiştir. Güneş beyaz renkte ışık yaymaktadır. Güneş kendi ekseni etrafında dönme ve Samanyolu galaksisi içerisinde dolanma hareketi yapmaktadır. Kendi ekseni etrafında bir turunu 25 günde tamamlar. 
• Güneş kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner. (Saat yönünün tersi.) Güneş'in çapı Dünya'nın 109 katıdır. Güneş'in sıcaklığı yüzeyinde 6.000 çekirdeğinde ise 15 milyon santigrat derecedir. (Yaklaşık değerler) Güneş'te diğer yıldızlar gibi doğar, büyür ve enerjisi biterek ölecektir. 
• Güneş yüzeyinde kısmen soğuk olan kısımlar bulunur. Bu bölgelere Güneş Lekeleri denir. Kendi yaptığı teleskopla Güneş'te oluşan lekeleri ilk gözlemleyen kişi Galileo Galilei'dir.
•  Galileo Galilei Güneş lekelerinin hareket ettiğini gözlemleyerek Güneş'in kendi ekseni etrafında döndüğünü bulmuştur. Güneş'te meydana gelen patlamalar sayesinde etrafa çok fazla enerji yayılır.

• Gezegenlerin etrafında dolanan gök cisimlerine uydu denir. 
• Bazı geceler gökyüzünde tüm  güzelliği ile gözlemlediğimiz Ay, Dünya’nın tek uydusudur. 
• Ay, bir ışık kaynağı değildir. Ancak  Güneş’ten gelen ışınları yansıttığı için gözlemlenir. Her zaman, Ay’ın yüzeyinin bir yarısı Güneş ışınları ile aydınlanırken diğer yarısı Güneş ışınlarını alamaz. 
• Ay’ın hareketinden dolayı  Güneş ışınları zamanla tüm yüzeyi dolaşır. Çapı yaklaşık olarak 3474 km olan Ay, Dünya’dan  küçük, küre şeklinde bir gök cismidir. Ay’ın Dünya’dan daha küçük olması, çekim kuvvetini  etkiler.
•  Ay’ın çekim etkisi, Dünya’nın yaklaşık altıda biridir. Yani Ay yüzeyinde cisimlerin ağırlıkları azalır. Ay yüzeyinde yürüyen astronotlar normalde çok ağır olan uzay giysilerini Ay’ın  çekim etkisi az olduğu için daha kolay taşıyabilmektedirler. Ay’da havadaki bir cisim yere daha  yavaş düşer, zıpladığımızda ise daha uzağa zıplayabiliriz
• Ay, Dünya etrafında dolandığı gibi kendi ekseni etrafında da döner. Ay’ın kendi etrafındaki bir  tam dönüşü ile Dünya etrafındaki dolanım süresi eşittir. Yani yaklaşık 27 gündür. Ay’ın dönme ve  dolanma hareketinin eşit olması sebebiyle Ay’ın Dünya’ya bakan yüzeyi hiç değişmemektedir
• Güneş'in yapısı gazlarda oluşmuştur. Güneş'in çok büyük bir kısmı hidrojen atomlarından oluşktadır. % 71 Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur.  
• Ay, Dünya'ya en yakın gök cismidir. Ay'ın çapı Dünya'nın çapının 1/4'ü kadardır. Dünya içerisine 64 Ay sığabilir. Güneş, Dünya ve Ay'ın büyüklüklerini karşılaştırdığımızda, Güneş basketbol topu, Dünya nohut tanesi, Ay ise mercimek büyüklüğünde olurdu. 
• Ay'ın şekli küreye benzer. Ay'ın atmosferi yok denecek kadar azdır. (Yok kabul ediliyor.) Ay'da hava basıncı yoktur. Ay'ın toprak yapısı, Dünya'nın toprak yapısından farklıdır. Ay'ın katmanları vardır, fakat Dünya'nın katmanlarından farklıdır. 
• Ay'ın atmosferi olmadığı için yağış, rüzgar gibi hava olayları Ay'da görülmez. Atmosferin olmadığı için gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı fazladır. (Gündüz 107 °C, gece -153 °C ) Ay'ın yüzeyi ince bir toz tabakası bulunmaktadır. Ay'a giden astronotların Ay'da bıraktıkları ayak izleri  bozulmadan kalır. Ay'da su yoktur. 
• Ay'ın yüzeyi pürüzsüz değildir. Ay'ın yüzeyinde dağlar, vadiler ve kayalıklar bulunmaktadır. Ay'ın yüzeyinde birçok krater bulunmaktadır. Ay'ın yüzeyine çarpan meteorlar kraterleri oluşmuştur. Dünya'ya ortalama uzaklığı 384.000 km'dir. (Ay'ın Dünya'ya olan uzaklığı değişmektedir.) Ay'ın kendi ekseni etrafında ve Dünya etrafından dönüş süreleri eşittir. (27 gün 8 saat) Bu nedenle Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz. 
• Ay'ın Dünya tarafından görünmeyen yüzeyine Karanlık yüz denir. Ay'ın aynı görünüşe (Aynı evreye) ulaşması 29,5 gün sürer. Ay ışık kaynağı değildir, Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Ay'ın çekim kuvveti Dünya'dan azdır. Ay diğer gök cisimlerine göre küçük olmasına rağmen gökyüzünde büyük görünür. Bunun nedeni Ay'ın Dünya'ya yakın olmasıdır. Ay'ın karanlık görülen yerlerine Ay Denizi, Ay'ın aydınlık görülen kısımlarına ise Ay Dağı denir. 
• Ay yüzeyinde bulunan taş ve tozların oluşturduğu gevşek tabakaya regolit denir. Ay'a ilk kez ayak basan astronot Neil Armstrong'dur.

          AYDA YAŞAM YOKTUR ÇÜNKÜ 

               Ay'da atmosfer (hava, oksijen) yoktur. Ay'da su yoktur. Ay'ın gece ve gündüz sıcaklık farkı çok                fazladır. Ay'ın yer çekimi çok azdır. Atmosfer oluşamaz. Güneşten gelen zararlı ışınların Ay yüzeyine ulaşması canlılara zarar verir. Uzaydan gelen meteorların olması. Besin bulunmaması

• Tüm gök cisimlerinde olduğu gibi Ay’ın da belirli hareketleri vardır. Ay, kendi ekseni etrafında dönme hareketi yaparken Dünya etrafında da dolanma hareketi yapmaktadır. Ay’ın kendi  ekseni etrafındaki bir tam dönüşü için geçen süre ile Dünya etrafındaki bir tam turu için geçen  süre, aynıdır. Bu süre, yaklaşık 27 gündür. 
• Geceleri Ay, gökyüzünde çok güzel bir manzara oluşturur. Ancak Ay’ı her zaman aynı şekilde görmeyiz. Ay Güneş’ten gelen ışınları yansıttığı için Dünya’dan görülür. Ancak Ay’ın yansıttığı tüm ışınlar Dünya’ya ulaşmaz. Bu nedenle bazen Ay’ın tamamını, bazen yarısını, bazen de  çok az bir kısmını görürüz. Gökyüzünde Ay’ın bu durumuna Ay’ın evreleri denir. Aslında Güneş, her zaman Ay’ın yarısını aydınlatır. Ancak Ay, Dünya etrafında her gün farklı bir konumda  yer aldığı için farklı şekillerde görülür

• AYIN ANA EVRELERİ 

        Yeni ay evresi:

Ay, Dünya ile Güneş arasında kalacak şekilde aynı doğrultuda sıralandıklarında, Güneş’ten gelen ışınlar, Ay’ın arka yüzeyini yani Dünya’dan gözlemlenemeyen yüzeyini  aydınlatır. Ay’ın Dünya’ya bakan yüzeyi, Güneş’ten hiç ışık alamadığı için karanlık gözükür.  Kısacası Ay, gökyüzünde gözlemlenmez. Bu evreye, Ay’ın yeni ay evresi denir. Ay takvimine  göre yeni ay evresi ile bir önceki ay tamamlanıp yeni bir ay başlamaktadır. 

 İlk dördün: 

Ay bu konumdayken Güneş, Ay’ın her zamanki gibi yarısını aydınlatır. Ancak  aydınlanan kısmın yarısı Ay’ın Dünya’ya bakmayan öbür yüzünde olduğu için Dünya yüzeyinden, Ay’ın tüm yüzey alanının dörtte biri görülür. Bu nedenle bu evreye ilk dördün denir. Ay’ın  yeni ay evresinden ilk dördün evresine gelmesi, Ay’ın bir tam turunun dörtte biri zamanda yani  bir haftalık zamanda gerçekleşir. İlk dördün evresi, ay takvimine göre ayın 7’sidir.  

Dolunay: 

Ay’ın, Dünya’nın ve Güneş’in aynı doğrultuda olduğu zaman gerçekleşen evredir.  Ay bu konumdayken Güneş’in aydınlattığı tüm yüzey, Dünya’ya dönüktür. Bu nedenle Ay, tam  bir daire şeklinde görülmektedir. Bu evreye dolunay evresi denir. İlk dördün evresinden bir  hafta sonra yani ay takvimine göre ayın 14’ünde oluşan evredir. 

Son dördün: 

İlk dördün evresinde olduğu gibi Güneş, Ay’ın bize bakan yüzeyinin yarısını  yani tüm yüzeyin dörtte birini aydınlatmış olarak görünür. Dünya yüzeyindeki bir kişi, ilk dördün  evresinde Ay’ın sol tarafını aydınlatılmış olarak görürken son dördün evresinde kendisine göre  Ay’ın sağ tarafını aydınlık olarak görür. Bu evre, dolunay evresinden bir hafta sonra meydana  gelir. Ay takvimine göre ayın 21’inde oluşan evredir.

• ARA EVRELER :

Ay’ın ana evreleri arasında oluşan evrelere, ara evreler denir. Yeni aydan sonra oluşan  ara evreler sırasıyla; hilal, şişkin ay, şişkin ay ve tekrar hilal evresidir. Ara evrelerin oluşma  süreleri, ana evrelerde olduğu gibi birer haftadır. Yeni ay evresinden sonra Ay, Dünya’dan Ay’ı  gözlemleyen bize göre sağ tarafından aydınlanarak büyür ve dolunay evresine ulaşır. Dolunay  evresinden sonra Ay’ın sağ tarafı karararak tekrar yeni ay evresine ulaşır

• Duran bir cismi harekete geçiren, hareket hâlindeki bir cismi durdurabilen ve cisimlerin  hızını, yönünü ve şeklini değiştirebilen etkiye kuvvet denir.

• Kuvvetin itme ve çekme etkisinden başka, yön ve şekil değiştirme etkisi de vardır. Gökyüzüne doğru fırlattığımız top, bir süre sonra yön değiştirerek tekrar yeryüzüne düşmektedir. Topun  yönünü değiştiren, yer çekimi kuvvetidir. Eğer topa çok şiddetli vurursanız top büyük bir kuvvvetle ortamda bulunan cisimlere çarpıp cisimlerin şeklini bozabilir. Örneğin büyük bir süratle  cama çarpan top, camı kırabilir. Dolayısıyla top oynarken dikkatli olmak gerekir.

• Kuvvet ölçümü dinamometre adı verilen aletlerle yapılır. Dinamometre, yapısında bulunan yayın esneklik özelliğine göre ölçeklendirilmiş bir ölçüm aracıdır. 

•    Dinamometre içerisinde esnek yay bulunur. Kuvvetin etkisi ile yay uzar ve üzerindeki değerler okunur. Yayın uzaması ile kuvvet doğru orantılıdır. Dinamometrenin ölçebileceği en fazla kuvvet yayın kalınlığına, cinsine ve boyuna bağlıdır. Dinamometrede kullanılan yay fazla esnek ise küçük kuvvetleri ölçebiliriz. Fazla kuvvet ölçebilen dinamometrelerin içinde kalın yay bulunur. 

• Kalın yayın esneklik özelliği azdır. Her dinamometrenin ölçebileceği bir kuvvet sınırı vardır, bu sınır geçildiğinde içerisindeki yayın esneklik özelliği kaybolur, dinamometre bozulur.
• ESNEK CİSİMLER kuvvet etki ettiğinde şekil değiştiren, kuvvet ortadan kalktığında tekrar eski haline dönebilen cisimlere esnek cisim denir. Yay, lastik, sünger, balon, çorap, kauçuk esnek cisimdir. Hamur, sakız, kağıt esnek değildir.

• Hareketli cisimlerle temas ettiği yüzey arasında gerçekleşen, cismin hareketini zorlaştıran etkiye "sürtünme kuvveti" denir. Topa vurduğumuzda topun bir süre sonra durması, bisikleti zorlanarak sürmemiz sürtünme kuvvetinden kaynaklanır.
• Sürtünme kuvveti hareket yönüne zıttır. Sürtünme kuvveti temas gerektiren bir kuvvettir. Hareket eden cisimleri yavaşlatır ve durdurur. Duran cisimlerin hareket etmesini zorlaştırır. Cisimleri hareket ettirebilmek için sürtünme kuvvetini yenmeliyiz. Sürtünme kuvveti pürüzlü yüzeylerde daha fazladır, kaygan yüzeylerde sürtünme kuvveti azdır. Sürtünme kuvveti yüzeyin cinsine bağlı olarak değişir. Sürtünme kuvveti cisimleri hareket ettiremez
• Sürtünme kuvveti pürüzlü yüzeylerde (halı, kumaş, toprak, zımpara kağıdı )büyük.Az pürüzlü (cam, buz. mermer, fayans. beton) yüzeylerde ise daha küçüktür.
• Cismin kütlesi arttıkça cisme etki eden sürtünme kuvveti de artar. 
• Sürtünme kuvveti günlük yaşantımızda her zaman hareketi zorlaştırıcı veya engelleyici bir kuvvet değildir. Yürürken. dans ederken. koşarken. yazı yazarken. bisiketimiz ile fren yaparken sürtünme kuvvetinden faydalanırız.
• Günlük yaşantımız sırasında sürtünmenin bazen çok olması için bazen de az olması için çeşit­li işlemler yaparız
• sürtünme kuvvetini arttırmak için :

karlı havalarda araçların kay­mamaları için tekerleklere zincir takılır.Halterciler halteri kaldırmadan ellerine pudra sürerlerki elleri kaymasın.Karlı havalarda tabanı girintili çıkıntılı olan KışlıK botlar giyilir Bu botlar kaymamızı önler.